Miejski Dom Kultury „Prażakówka” mieści się w zabytkowym budynku przy ul. Daszyńskiego 28, którego początki sięgają XVII–XVIII w.. Pierwotnie stała tu drewniana karczma przy głównej drodze. W 1885 r. karczmę tę zakupił przedsiębiorca i filantrop Jerzy Prażak. Z czasem obmurował drewniany budynek, prowadził tu gospodę i sklep, a także posiadał tartak i składy drewna. Jako bezżenny katolik bezdzietny, w testamencie przekazał swoją gospodę z gruntem parafii ewangelickiej w Ustroniu – przy czym zastrzegł, że obiekt ma zachować jego nazwisko. Dzięki temu do dziś nazywamy go „Prażakówką”.
Kluczowe daty i wydarzenia
- XVII/XVIII w. karczma na tzw. „Cholewówce” pod nr 23 w Ustroniu, data jej wybudowania jest nieznana,
- 1751 r. – Paweł Cholewa sprzedaje karczmę za 40 talarów śląskich synowi Jerzemu; karczmę dziedziczy Jan Cholewa, który odsprzedaje ją synowi Pawłowi za 278 florenów,
- 1867 r. – w wyniku sprzedaży karczma przechodzi na własność syna Jerzego wraz z przylegającymi parcelami za 2000 florenów,
- 1885 r. – Jerzy Prażak (ur. 1850 w Mistrzowicach, Cieszyn) nabywa karczmę wraz z przyległym gruntem. Prowadzi tu gospodę, sklep i rozwija różne interesy. Wkrótce przekazuje budynek zbiorowi ewangelickiemu w Ustroniu – na mocy jego woli nieruchomość ma nadal nosić nazwę „Prażakówka”.
- 1928 r. – po wielu staraniach ustrońskich ewangelików położono kamień węgielny pod budowę nowej, murowanej części obiektu, przeznaczonej na Dom Młodzieży Ewangelickiej. Inicjatorem był senior diecezji ks. Paweł Nikodem.
- 23 IX 1934 r. – następuje uroczyste poświęcenie i otwarcie rozbudowanego budynku. Obecni są przedstawiciele władz wojewódzkich (m.in. śląski wojewoda Michał Grażyński) i lokalnej społeczności. Nową część obiektu nazwano na cześć poprzedniego właściciela – odtąd funkcjonuje jako „Prażakówka”.
- 1939–1945 r. – podczas okupacji niemieckiej budynek przejęty jest przez władze III Rzeszy (m.in. służy jako magazyn), a kino „Świt” znajdujące się w Prażakówce zostaje zamknięte. Po wojnie obiekt wraca do kościoła ewangelickiego, lecz wymagał napraw. W latach powojennych „Prażakówka” szybko staje się centrum życia kulturalnego Ustronia.
- 1966 r.– zakłady przemysłu metalowego „Kuźnia Ustroń” wykupują budynek od parafii. Przekształcają go w Zakładowy Dom Kultury „Kuźnik”. Ten okres – pod kierownictwem Jana Nowaka – uznaje się za złote lata Prażakówki. Działa tu m.in. kino i liczne zespoły artystyczne.
- 1997 r. – miasto Ustroń przejmuje obiekt i przekształca go w Miejski Dom Kultury „Prażakówka”. Od tego czasu budynek w pełni wraca do swojej roli instytucji kultury miejskiej, powracając do tradycyjnej nazwy.
Rola społeczno-kulturowa Prażakówki
Przez dziesięciolecia „Prażakówka” była i jest sercem życia kulturalnego Ustronia. W salach MDK odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty i spotkania dla różnych grup wiekowych. Działają tu liczne koła artystyczne (taniec, teatr, muzyka, rękodzieło itp.), a budynek stanowi istotny ośrodek integrujący lokalną społeczność. Na przestrzeni lat MDK „Prażakówka” stał się symbolem miejskiej tradycji kulturalnej – wielokrotnie adaptowany, ale zawsze odwołujący się do historycznego dziedzictwa oraz pamięci o darczyńcy, Jerzym Prażaku.
Źródła:
[1] Fenomen Jerzego Prażaka | Ustronska.pl
https://ustronska.pl/2024/10/16/fenomen-jerzego-prazaka/
[2] Prażakówka – Dom młodzieży ewangelickiej w Ustroniu | Nasza Historia
https://dziedzictwo.ewangelicy.pl/prazakowka-dom-mlodziezy-ewangelickiej-ustroniu/
[3] Jubileusz osiemdziesięciolecia „Prażakówki” obchodzono w Ustroniu « Polskie Towarzystwo Ewangelickie
https://www.ptew.org.pl/2014/09/jubileusz-osiemdziesieciolecia-prazakowki-obchodzono-w-ustroniu/
[4] 90-lecie Prażakówki – Diecezja Cieszyńska
https://cieszynska.luteranie.pl/90-lecie-prazakowki/
